>
U bevindt zich hier: Lijst stappen Stap 42  

STAP 42

Hoofdaccent: bijstellingen met 'als' of 'wie'

 

Indien u nog geen Duits spreekt of nog niet redelijk foutloos kan schrijven, is het aangewezen te starten met de inleidende algemene informatie en de eerste stap.

"Die Besteigung des Berges als schwieriger Gipfer..."

In de laatste stap van de cursus Duits bekijken we het gebruik van de naamvallen bij bijstellingen met de voegwoorrden "als" en "wie". Daarbij geldt een algemene regel, maar jammer genoeg zijn er weer talrijke uitzonderingen...

SPRAAKKUNST

substantief:   is de naam die gegeven wordt aan een object (bv.: mens, voorwerp) of een niet materieel iets (bv.: gevoelens). Men noemt dit ook een zelfstandig naamwoord.

onderwerp:   veelal de persoon of voorwerp die/dat iets doet in de zin, of waarvan een eigenschap vermeld wordt. Staat in de naamval nominatief.

lijdend voorwerp:   de persoon of het voorwerp waarop de handeling in de zin uitgevoerd wordt. Staat in de naamval accusatief.

meewerkend voorwerp:   de persoon of het voorwerp die met het werkwoord meewerkt. Staat veelal in de datief of anders gekoppeld aan een voorzetsel.

voorzetsel:   een woord dat een bepaalde betrekking weergeeft tussen twee substantieven, of tussen een werkwoord en een substantief.

lidwoord:   een woord dat aan een persoon of een voorwerp voorafgaat en er "lid" van geworden is.

adjectief:   is een woord dat een substantief karakteriseert, er een eigenschap van weergeeft. Het staat bij een substantief. Men noemt het ook een bijvoeglijk naamwoord.

predicatief:   is een adjectief dat een gelijkstelling weergeeft en gekoppeld is aan de werkwoorden "sein, werden, bleiben". Het wordt nooit verbogen.

naamval:    de verandering in een woord (verbuiging) die bepaalt welke woordsoort (bv.: onderwerp, lijdend voorwerp) het woord in de zin is. Belangrijk in het Duits!

verbuigen:    is het aanpassen van het woord aan de noodzakelijke naamval. Een tussenwerpsel of een bijwoord worden nooit verbogen.

nominatief:    is de naamval die bepaalt welke persoon of welk voorwerp het "onderwerp" van de zin is.

genitief:    is de naamval die het bezit van of de afhankelijkheid tegenover een betrokken substantief uitdrukt. Deze naamval wordt ook gebruikt na heel wat voorzetsels.

datief:    is de naamval die bepaalt welke persoon of welk voorwerp het "meewerkend voorwerp" van de zin is, of die verbonden is aan een bepaald voorzetsel.

accusatief:    is de naamval die bepaalt - onder andere - welke persoon of welk voorwerp het "lijdend voorwerp" van de zin is.

voornaamwoord:    woord dat een persoon aanduidt zonder hem of haar expliciet te noemen. "Hem" en "haar", "ik", "jij", "hij", "zij" en zo meer zijn bijvoorbeeld voornaamwoorden.

werkwoord:    is een woord dat de actie of de werking van de zin uitvoert.

vervoegen:    is het aanpassen van een werkwoord aan de persoon, aan de hoeveelheid personen, aan de tijd en aan meer.

deelwoord (Partizip):    is het woord dat deelt in de eigenschappen van meerdere woordsoorten, zoals werkwoorden, adjectieven en substantieven.

bijwoord:    is een woord dat een adjectief of een werkwoord nader kan bepalen. Het wordt nooit verbogen en kan uit de zin weggelaten worden, zonder dat de zinsconstructie in gevaar komt.

voegwoord:    is een woord dat woorden, zindsdelen of zinnen met elkaar kan verbinden. Het is onverbuigbaar en maakt geen deel uit van de zin.

 

Een 'als'-bijstelling zoals in 'ik als vertegenwoordiger' wordt in de naamval van het betrokken substantief gezet, met enkele uitzonderingen die lager aan bod komen. Voorbeelden van deze algemene regel:

Ich als Abgeordneter würde....

Von Ihnen als Verantwortichem erwarte ich....

Ich kann für Sie als neuen Angestellten...

 

Nu stelt zich soms een probleem rond de substantieven met een zwakke verbuiging, namelijk substantieven die in alle naamvallen enkelvoud en meervoud een verbuigingsuitgang '-en' hebben (behalve in de nominatief enkelvoud). Soms ontstaat verwarring of men een enkelvoud of een meervoud bedoelt. Bijvoorbeeld Das Verhälnis zwischen Arzt und Patienten war.... Bedoelt men hier de verhouding tussen de arts en één patiënt, of tussen de arts en meerdere patiënten? In dergelijke verwarrende situatie mag men de '-en'-uitgang weglaten indien het om een enkelvoud gaat en wordt de zin dan Das Verhälnis zwischen Arzt und Patient war.... Maar ook als er geen verwarring mogelijk is, laten sommige Duitstaligen de'-en'-uitgang weg bij een naamval in het enkelvoud van dergelijke zwakke substantieven. Dat is niet echt correct en zou men best vermijden. Zo bijvoorbeeld zeggen sommigen Ihm als Präsident viel es schwer.... Hier is echter een eenduidig enkelvoud bedoeld, af te leiden van het voornaamwoord waarvan de bijstelling afhankelijk is. Correct wordt het dan ook Ihm als Präsidenten viel es schwer...

 

In de genitief kunnen enige problemen ontstaan. Neem nu bijvoorbeeld Die völkerrechtliche Anerkennung des Landes als eines selbständigen Staates... is correct weergegeven; de bijstelling staat in de naamval van het substantief waarop zij slaat, namelijk in de naamval van des Landes. Hierbij wordt het land, een zelfstandige staat zijnde, volkenrechterlijk erkend. Maar... stel dat u wil weergeven dat het land volkenrechterlijk erkend wordt als een zelfstandige staat. Dan slaat als eines selbständigen Staates niet op het land, maar wel op de erkenning. In dat geval zet men de bijstelling steeds in de nominatief. Het wordt dan Die völkerrechtiche Anerkennung des Landes als ein selbständiger Staat...

 

Indien een bijstelling bij een substantief in de genitef staat en er geen lidwoord bij die bijstelling staat, dan zet men de bijstelling steeds in de nominatief, afwijkend aldus van de algemene regel. Voorbeelden:

Die Besteigung des Berges als Höchstgipfel.... (geen lidwoord bij de bijstelling)

Die Besteigung des Berges als des Höchstgipfels... (wel lidwoord bij de bijstelling)

Der Ruf ihres Mannes als Sportsmann.... (geen lidwoord bij de bijstelling)

Der Ruf ihres Mannes als eines Sportsmanns... (wel lidwoord bij de bijstelling)

 

Indien een bijstelling bij een substantief in de genitef staat en er geen lidwoord bij die bijstelling staat, maar wel een adjectief, dan zet men gewoonlijk de bijstelling in de nominatief, maar mag u ook de genitief gebruiken, hoewel dit minder vaak toegepast wordt. Voorbeelden:

Die Besteigung des Berges als schwieriger Gipfer.... of Die Besteigung des Berges als schwierigen Gipfels...

Der Ruf ihres Mannes als guter Sportsmann.... of Der Ruf ihres Mannes als guten Sportsmanns...

 

Indien een bijstelling een vergelijkend karakter heeft zoals in 'een dag als elke andere' of 'er is niets ergers dan een dronken man', dan gebruikt men het voegwoord wie indien de vergelijking een gelijkstelling is, en het voegwoord als indien het om een ongelijkheid gaat. Daarbij wordt dan de bijstelling steeds in de nominatief gezet. Voorbeelden:

An einem Tag wie jeder andere....

Es gibt nichts Schlimmeres als ein betrunkener Mann.

Die Verdienste als Poltiker wie er....

Mit stärkeren Männern als wir...

 

 

 

EINDE CURSUS

Hiermee eindigt deze cursus Duits voor hen die geen voorkennis hadden. Terecht mag u zich nu een kenner Duits noemen. U zal al wel ondervonden hebben hoe vlot u nu een Duitse tekst kan lezen en verstaan.

Hoe is het echter met het zich uitdrukken in het Duits bij een gesprek met een Duitstalige? Heeft u niet vaak de indruk dat die Duitstalige u nauwelijks verstaat of een bijkomende vraag stelt om u beter te verstaan, hoewel u ervan overtuigd bent correct Duits te hebben gesproken? De oorzaken van dergelijke babylonische toestanden kunnen de volgende zijn:

 

Uitspraak

In het Duits is de juiste uitspraak en vooral het goed articuleren van allergrootste belang. Herhaalt u na een bijkomende vraag dezelfde zin door hem extra te articuleren, dan zal u vaststellen dat die Duitstalige u plots zeer goed verstaat! En het juiste gebruik van kort en lang uitgesproken klinkers, alsook het correct uitspreken van elke letter, zal wonderen verrichten in gesprekken.

Daarom is het zo belangrijk om vaak Duitstalige radio- en/of televisieuitzendingen te beluisteren om de juiste uitspraak te vatten, alsook veelvuldig in gesprek te komen met Duitstaligen en hen daarbij nauwlettend aan te luisteren.

In de taalhulp kan u de uitspraak van elke letter nagaan in de meest courante toepassingen.

Uitdrukkingswijzen

In het Duits 'denkt' men anders dan in het Nederlands. Dat uit zich in de manier waarop men iets in een taal wil weergeven. Zo bijvoorbeeld kan men in het Nederlands vragen: "Hoe doe je dat?". Met alle kennis uit de voorbije stappen zou u dit vertalen door "Wie tust du das?". Het is echter zeer de vraag of een Duitstalige uw vraag begrepen zal hebben, ook al is uw vraag in uw denkpatronen zo klaar als een klontje! Een Duitser denkt anders en beschouwt 'iets doen' als 'iets voor elkaar krijgen'. Had u dat laatste gevraagd, dan verstond hij u onmiddellijk; bij het eerste moet hij eerst eens nadenken, wat u bedoelt (hoe gek die ook mag klinken)! De correcte vraag zou dan ook geweest zijn: Wie kriegst du das hin?

Een ander voorbeeld... Je doet iets, dat mogelijk onaangenaam bij een collega overkomt, en die Duitstalige collega reageert naar jou toe met: Wie komisch stellst du dich an? Nu goed, je fronst even de wenkbrauwen en denkt bij jouzelf "Wat ik deed, was wellicht onaangenaam voor hem, maar toch helemaal niet komiek, lachwekkend, bedoeld." Nochthans drukte die collega zich juist uit, want komisch betekent in de meeste gevallen 'onaangenaam, zonderling' en dus helemaal niet lachwekkend.

Nog een voorbeeld... U bent in gesprek met een Duitstalige over de varkensgriep en wil zeggen: "Veelal ontmoet men in Mexico mensen die met het varkensgriepvirus besmet zijn". U vertaalt dit door "Manchmal begegnet man in Mexico Leuten, die von der Schweinegrippe infiziert sind". Tot uw verbazing portesteert die Duitstalige met Manchmal? Eher des Öfteren! Pas dan valt wellich uw Euro en begrijpt u, dat u het woord "veelal" foutief vertaald had in "manchmal", dat echter "soms" betekent.

De juiste uitdrukkingswijzen hanteren is een moeilijke en tijdrovende zaak. Geloof me vrij: slechts na vijf jaren of meer intensieve conversatie in het Duits zal u in staat zijn om spontaan de juiste wijze van uitdrukking te gebruiken in alle omstandigheden. Ondertussen is het aangeraden om dergelijke conversaties veelvuldig aan te gaan, zodat u automatisch het correcte leert te gebruiken. Enkel Duitse teksten lezen is onvoldoende in deze, gezien het daarbij gaat om een passief gebruik van het Duits.

Op het Duitslandportaal kan u elke dag een taaltip raadplegen (in de linkse kolom onderaan) met uitdrukkingswijzen in het Duits.

 

 

Certificaat en diploma Duits

Nu u het Duits vrij machtig bent, en na een aantal geslaagde consersaties in het Duits, is het wellicht nuttig om uw kennis te vergulden. Dit kan u bij het Goethe-instituut door daar in te schrijven voor het bekomen van een certificaat Duits. Daartoe worden op geregelde tijdstippen proeven (ach, noem het examens) georganiseerd. De kennis daartoe heeft u reeds na alle voorgaande stappen, zelfs veel meer dan nodig is om dergelijk certificaat te bekomen. Het hanteren van juiste uitdrukkingswijzen is geen vereiste voor dergelijk certificaat. Alleen het verstaan van eenvoudig Duits, het kunnen converseren in een eenvoudig gesprek en het neerschrijven van eveneens eenvoudig Duits is vereist. Grammaticale correctheid, zoals u in deze cursus geleerd heeft, is geen vereiste voor een certificaat. Het loont aldus de moeite om het te behalen.

Adressen van het Goethe-instituut:

Goethe-Institut in Belgien

Goethe-Institut in den Niederlanden

En wie weet... heeft u de smaak te pakken, en wil u bij het Goethe-instituut uw Duits verder aanscherpen en een "Deutsches Sprachdiplom für Ausländer" bekomen. U bezit daartoe reeds voldoende grammaticale kennis. Met het diploma bent u, indien u nog jong bent, gewapend om studies in het Duitse hogere onderwijs te volgen, en mag u zelfs in een aantal landen het Duits op scholen als taalvak onderwijzen...

 

 

"So, ich gratuliere Ihnen und bedanke mich bei Ihnen für die Benutzung dieses Deutschkurses. Tschüss und alles Gute im Leben!"

 
Lijst van alle stappen



 

Verantwoordelijkheid: Sebastian Norbert Hope, Niedersachsen, Deutschland (zie contact).